
Offertes
Welke afspraken horen in een SLA met een IT-dienstverlener?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft voor 2026-2028 drie toezichtprioriteiten: massasurveillance, artificiële intelligentie en digitale weerbaarheid.
Waarom de afspraken met je IT-dienstverlener nu extra aandacht vragen
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft voor 2026-2028 drie toezichtprioriteiten: massasurveillance, artificiële intelligentie en digitale weerbaarheid. Bij digitale weerbaarheid noemt de AP cyberaanvallen en datalekken expliciet als grote dreiging. De toezichthouder wil bewustwording stimuleren en zo nodig ingrijpen. De AP houdt toezicht op meer organisaties dan welke andere Nederlandse toezichthouder dan ook, dus de kans dat een partij in jouw keten vragen krijgt, is reëel.
De AP gaat 'op korte termijn' preventieve controles uitvoeren op de beveiliging van data bij ict-bedrijven die in Nederland actief zijn. Dat sluit aan op steekproeven in de zorg en bij gemeenten: zij stuurt een vragenlijst over informatiebeveiliging in brede zin, inclusief analoge beveiliging, en legt waar nodig fysieke bezoeken af. Namen of sectoren zijn niet bekendgemaakt; de selectie is niet willekeurig. De criteria zijn de hoeveelheid gegevens die een ict-bedrijf onder zich heeft, plus de aard en gevoeligheid daarvan.
Voor jou betekent dit dat het contract met je IT-dienstverlener niet alleen een inkoopdocument is, maar ook het bewijsstuk waarmee je laat zien hoe verwerkingen beheerst zijn. Leg daarom naast beschikbaarheid en prijs vast wie welke gegevens onder handen heeft. Leg ook vast welke maatregelen gelden, wie incidenten meldt en hoe je wordt geïnformeerd als de toezichthouder bij je leverancier aanklopt.
De verhouding tussen sector en toezichthouder is in beweging. Uit de evaluatie van de AP onder leiding van Paul Schnabel concludeerde de commissie dat de AP vooral een 'juridisch en repressieve' toezichthouder is geworden, met onduidelijke normen en een zeer strikte interpretatie van de AVG. De AP heeft toegezegd duidelijker te communiceren over wat wel en niet mag, vaker te consulteren voordat zij standpunten inneemt en intensiever overleg te voeren met brancheverenigingen.
Actuele ontwikkelingen rond de AP en IT-dienstverlening (2024–2026)
- 2024-04Autoriteit Persoonsgegevens publiceert 'Een toekomstbestendige AP' – bevorderd transparantie en samenwerking met sector.
- 2025AP start preventieve controles op ICT-bedrijven; focus op beveiliging, datalekken en digitale weerbaarheid.
- 2026AP houdt toezicht op massasurveillance, AI en digitale weerbaarheid als drie prioriteiten voor 2026–2028.
- 2026Ransomware-aanval bij ChipSoft en datalek bij Odido – AP en RDI doen onderzoek.
Prioriteiten van de Autoriteit Persoonsgegevens (2026–2028)
- Digitale weerbaarheidFocus op cyberaanvallen, datalekken en beveiligingsmaatregelen van ICT-leveranciers.
- Artificiële intelligentieToezicht op discriminatie, desinformatie en ondoordachte AI-toepassing in verwerking.
- MassasurveillanceMonitoring van grote hoeveelheden persoonsgegevens, vooral in publieke sector en technologie.
Wat een SLA wel regelt – en wat je er los naast legt
Een service level agreement beschrijft de dienst: welke onderdelen de leverancier levert, welke beschikbaarheid en responstijden daarbij horen, welke onderhoudsvensters gelden, hoe storingen worden geëscaleerd, welke rapportage je periodiek krijgt en hoe vergoeding en servicekredieten zijn geregeld. Dat is het operationele hart van de samenwerking, maar niet het document waarin de omgang met persoonsgegevens thuishoort.
Daarnaast loopt de verwerkersovereenkomst met dezelfde leverancier. Daarin staan doeleinden en duur van de verwerking en de categorieën persoonsgegevens en betrokkenen. Verder: de instructies die jij als verwerkingsverantwoordelijke geeft, geheimhouding, inzet van onderaannemers, auditrecht en terug- of vernietiging van gegevens bij het einde. Een IT-leverancier met toegang tot jouw systemen heeft vrijwel altijd ook een verwerkersovereenkomst nodig, ook als het contract 'beheer' of 'hosting' heet.
Werk met bijlagen in plaats van één dichtgetimmerd document: een beveiligingsbijlage met concrete maatregelen en wie ze uitvoert, een actuele lijst van onderaannemers, een incident- en datalekprotocol met namen en bereikbaarheid, een uitvoeringsplan voor het einde en een afbakening van de scope. Verwijs vanuit de SLA naar die bijlagen en andersom, zodat een wijziging in de bijlage automatisch doorwerkt in de hoofdovereenkomst.
Het belangrijkste praktische punt is consistentie. Definieer begrippen als 'storing', 'incident', 'datalek' en 'beschikbaarheid' één keer en gebruik ze overal hetzelfde. Noemt de SLA een andere meldtermijn dan de verwerkersovereenkomst, dan kun je bij een incident niet aantonen dat je tijdig hebt gehandeld. Laat daarom één iemand — bijvoorbeeld je privacy officer of, als je die hebt, je Functionaris voor de Gegevensbescherming — de hele set documenten naast elkaar leggen voordat je tekent.
Reken ook af in dezelfde eenheden: belooft de SLA een hersteltijd voor een systeem met persoonsgegevens, dan mag de beveiligingsbijlage niet spreken over 'zo snel mogelijk'. Leg vast welke versie geldt en hoe en met welke termijn een wijziging wordt doorgevoerd, zodat een leverancier de maatregelen niet eenzijdig kan verlagen.
Baken eerst af: welke diensten, welke systemen, welke persoonsgegevens
Begin bij de dienst zelf: hosting, applicatiebeheer, softwareontwikkeling, helpdesk, netwerkbeheer, beveiligingsmonitoring of een combinatie daarvan. Benoem per dienst wat de leverancier precies doet, welke omgevingen meetellen (productie, acceptatie, test, back-up, kantoorautomatisering) en waar de grens ligt met wat je zelf of een andere partij doet. Zonder die afbakening weet je bij een incident niet wie aan zet is.
Maak daarna de gegevenskant concreet: welke categorieën persoonsgegevens heeft de leverancier onder handen, van wie zijn die gegevens, om hoeveel records gaat het ongeveer, en is er sprake van bijzondere categorieën gegevens of van gegevens waarvan misbruik direct schade oplevert? Die inventarisatie is niet alleen een AVG-formaliteit; het is dezelfde logica die de AP hanteert bij het kiezen van organisaties voor preventieve controles: de hoeveelheid gegevens plus de aard en gevoeligheid daarvan.
Leg ook vast waar de gegevens staan en wie er technisch bij kan. Noteer welke systemen en locaties meetellen, welke medewerkersrollen van de leverancier toegang hebben en welke partijen verder in de keten meekijken. Vraag een simpel overzicht per systeem met de bijbehorende persoonsgegevens. Dat overzicht is later de basis voor je register en voor de vragen die je bij een audit stelt.
Betrek de juiste mensen binnen je eigen organisatie. Bij grotere organisaties — de vuistregel is 250 medewerkers of het verwerken van bijzondere gegevens — is er een Functionaris voor de Gegevensbescherming; bij alle organisaties die gestructureerd persoonsgegevens verwerken is er in de praktijk iemand die de AVG-verplichtingen bewaakt, vaak de privacy officer. Laat die persoon de scope mede vaststellen, want de afbakening bepaalt welke maatregelen en verantwoordelijkheden je contractueel vastlegt.
Beveiligingsafspraken: van technische maatregelen tot digitale weerbaarheid
De AP vraagt bij haar controles naar informatiebeveiliging in brede zin, en dat omvat uitdrukkelijk ook analoge beveiliging. Verwacht dus geen gesprek dat alleen over firewalls gaat: fysieke toegang tot ruimtes, omgang met prints en dragers, logging en toegangsbeheer horen er net zo goed bij. Verdeel je beveiligingsbijlage in herkenbare blokken — toegangsbeheer en authenticatie, versleuteling van gegevens in opslag en transport, logging en monitoring, kwetsbaarheden en patchbeheer, back-up en herstel, netwerksegmentatie, beveiligd ontwikkelen en wijzigingsbeheer, en bewustzijn bij medewerkers.
Wijs per maatregel een eigenaar aan. Voor elke laag — jouw applicatie, het platform, het netwerk, het gebouw — moet vaststaan wie verantwoordelijk is, wie het bewijs levert en wie aanspreekpunt is. Voorkom de klassieke leemte waarin jij aanneemt dat de leverancier patcht en de leverancier aanneemt dat jij dat doet. Spreek ook af hoe je wordt geïnformeerd over wijzigingen in de opzet die de beveiliging raken, en hoe snel een vastgesteld lek wordt gedicht.
Neem cyberaanvallen en datalekken mee in je dreigingsmodel: ransomware, compromittering van beheertoegangen en diefstal van gegevens zijn scenario's waarop je afspraken wilt over detectie, isolatie en herstel. In de actualiteit rond de toezichthouder komen zulke incidenten terug, van ransomware bij ChipSoft, waarbij systemen offline moesten en sleutels werden vervangen, tot het datalek bij Odido waar de AP en de RDI onderzoek naar doen. Leg daarom niet alleen vast dat er een back-up is, maar ook wie die test, wanneer, en hoe lang herstel mag duren voordat je zelf in de problemen komt.
Maak ten slotte afspraken over het aantonen van de maatregelen: welke rapportages krijg je periodiek, op welk moment worden penetratietests of hersteltests gedaan en hoe worden de resultaten met je gedeeld. Vraag om een bevestiging per maatregel in plaats van een algemene verklaring dat men 'de beveiliging op orde heeft'.
Datalekken en incidenten: wie doet wat, en binnen welke termijn
Begin met definities, want daar gaat het in de praktijk mis. Spreek af wat een incident is (verstoring van de dienst), wat een beveiligingsincident is en wat een datalek is, en maak onderscheid tussen een vermoeden en een vastgesteld lek. Neem in de definitie ook gevallen op waarin geen hacker in het spel is: de AP constateerde dat datalekken bij gemeenten vaak niet gemeld worden als er sprake is van een corrupte ambtenaar. Interne misbruikgevallen horen dus expliciet in je protocol.
Regel de meldlijn: wie bij de leverancier constateert, wie beslist, wie bij jou wordt gealarmeerd, via welk kanaal en binnen welke kloktijd. Kies een interne meldtermijn die duidelijk voorloopt op de wettelijke meldtermijn, zodat jij als verantwoordelijke nog kunt beoordelen of melden nodig is en de betrokkenen kunt informeren. Leg ook vast dat de melding feitelijk is — wat is er gebeurd, welke gegevens, hoeveel betrokkenen, wat is er al gedaan — en niet pas volgt als het onderzoek is afgerond.
Wijs aan wie wat doet: jij beoordeelt of sprake is van een datalek, jij meldt bij de AP en jij informeert de mensen wier gegevens het betreft. De AP adviseert expliciet over hoe je met het melden aan slachtoffers omgaat, dus laat de leverancier conceptteksten aanleveren en bepaal zelf de communicatie. Maak afspraken over escalatie buiten kantooruren, met namen en telefoonnummers, want incidenten houden zich niet aan openingstijden.
Leg daarnaast herstel en nazorg vast: welke hersteltijden gelden bij welke ernst, hoe wordt bepaald wie de kosten draagt, wie forensisch onderzoek doet en hoe bewijs veilig wordt gesteld, en wanneer en met wie je evalueert. Een evaluatie hoort te leiden tot een concrete maatregel in de beveiligingsbijlage, met een datum en een eigenaar.
Keten en onderaannemers: doorgeven van afspraken aan de volgende schakel
Weinig IT-diensten worden door één partij alleen geleverd. Hosting, monitoring, telefonie, e-mail, back-up of ontwikkeling worden vaak uitbesteed aan derden. De AP kijkt bij haar prioriteiten naar hoe organisaties omgaan met leveranciers, ketens en data. Je contract moet die keten daarom benoemen en niet verbergen achter één hoofdaannemer.
Leg vast dat de leverancier een onderaannemer alleen inschakelt met jouw voorafgaande toestemming, of — bij een algemene toestemming — dat je een actueel overzicht krijgt en dat wijzigingen vooraf worden gemeld met een redelijke termijn en een recht om bezwaar te maken. Het overzicht hoort per partij te vermelden wat de rol is, welke gegevens deze partij ziet of verwerkt en waar die partij actief is.
Zorg voor doorwerking: de verplichtingen uit jouw verwerkersovereenkomst moeten één op één terugkomen in de overeenkomst tussen je leverancier en zijn onderaannemer — beveiliging, geheimhouding, melden van incidenten, medewerking aan audits, en terug- of vernietiging van gegevens bij het einde. De hoofdleverancier blijft aansprakelijk voor het geheel.
Vraag ook hoe je zicht houdt op de volgende schakels: met welke middelen toont de leverancier dat de keten dezelfde maatregelen hanteert, en hoe kom je erachter als een onderaannemer wisselt, failliet gaat of zelf getroffen wordt door een incident? Spreek een vaste frequentie af waarop je het overzicht ontvangt, en een directe meldplicht bij wijzigingen die de risico's voor jouw gegevens beïnvloeden.
AI in de dienstverlening: welke kaders spreek je af?
De AP wijst erop dat AI kan zorgen voor uitsluiting, discriminatie en desinformatie en wil kaders stellen en regels aangeven voor het gebruik. Dat maakt AI een onderwerp om in het contract te benoemen, ook als je leverancier AI alleen 'meeneemt' in bestaande tools.
Onderzoek eerst waar AI al in de dienst zit: functionaliteit in de applicatie, hulpmiddelen voor de helpdesk, codegeneratie bij ontwikkeling, of analyses op jouw gegevens. Leg daarna vast waarvoor AI wel en niet mag worden gebruikt, en of jouw persoonsgegevens in AI-tools terechtkomen — of dat nu deels gebeurt, voor training van modellen of voor verbetering van de dienst. Vraag een concrete beschrijving per functionaliteit in plaats van een algemene verklaring dat de leverancier 'AI zorgvuldig inzet'.
Spreek transparantie af: word je vooraf geïnformeerd als een AI-functie wordt toegevoegd, gewijzigd of vervangen? Welke gegevens heeft die functie nodig? Welke rol aanvaardt de leverancier als de uitkomst onjuist of nadelig is voor jouw klanten of medewerkers? Koppel daar een controle op output aan: welke resultaten worden door een mens beoordeeld voordat ze gevolgen hebben.
Besteed ook aandacht aan gedrag binnen je eigen organisatie. De AP wijst op het risico van populaire tools die als een 'paard van Troje' functioneren en op het belang van AI-geletterdheid van medewerkers. Maak daarom afspraken over wie AI-tools mag gebruiken in combinatie met jouw gegevens, hoe dat wordt gecontroleerd, en hoe de leverancier de kennis en vaardigheden van de mensen die met AI werken op peil houdt — met een vast opleidingsmoment in de contractcyclus.
Controle, audit en medewerking aan de toezichthouder
Spreek een recht op controle af en maak het uitvoerbaar. Beschrijf hoe een audit of steekproef verloopt: aankondigingstermijn, scope, frequentie per jaar, kostenverdeling, vertrouwelijkheid en veiligheid van de bevindingen, en wat er met de uitkomsten gebeurt. Laat de volgorde expliciet opnemen: eerst bestaande rapporten zoals certificaten en testverslagen, en pas als die ontoereikend zijn een eigen onderzoek of bezoek.
Benoem welke informatie je standaard krijgt, zodat je niet afhankelijk bent van eenmalige verzoeken. Het gaat om een actueel overzicht van de genomen beveiligingsmaatregelen, resultaten van herstel- en penetratietests, loggegevens bij incidenten, het overzicht van onderaannemers en een bevestiging dat de afspraken uit de bijlagen nog gelden. Koppel daar een vaste rapportagefrequentie aan en een contactpersoon bij wie je terechtkomt.
Neem medewerking aan de toezichthouder op als apart onderwerp. Leg vast dat je wordt geïnformeerd zodra de leverancier een vragenlijst van de AP ontvangt of een bezoek aangekondigd krijgt, wie namens jou aansluit, welke informatie wordt gedeeld en wat er gebeurt als de AP vragen stelt over jouw specifieke verwerking. Zo voorkom je dat je via de leverancier verrast wordt en dat antwoorden worden gegeven die niet kloppen met jouw eigen register.
Regel ten slotte wie eventuele extra kosten draagt: de tijd die meewerken aan een controle kost, het opnieuw uitvoeren van een test na een bevinding, of het doorvoeren van een maatregel die de toezichthouder vraagt.
De SLA actueel houden – en afspraken over het einde
De AP heeft na de evaluatie toegezegd duidelijker te communiceren, vaker te consulteren voordat zij standpunten inneemt en gesprekken op ooghoogte te voeren. Omdat prioriteiten en standpunten kunnen verschuiven, kunnen de normen in de loop van een contract veranderen. Neem daarom een vast evaluatiemoment op, bijvoorbeeld jaarlijks, met een tussentijdse trigger: als de AP een nieuw standpunt inneemt of een kader voor AI aanscherpt, worden de bijlagen en de maatregelen binnen een afgesproken termijn herzien. Zet in het contract wie de herziening initieert en hoe een meningsverschil daarover wordt opgelost.
Sectorale afspraken kunnen je helpen bij het invullen van die kaders. Binnen de IT-sector is de Data Pro Code in 2019 goedgekeurd als gedragscode. Dat is een voorbeeld van zelfregulering die de toezichthouder en de sector samen hebben opgezet. Je kunt de code gebruiken als referentiepunt bij het beoordelen van de maatregelen van je leverancier.
Voor het einde van de samenwerking leg je een uitvoeringsplan vast dat begint voordat het contract afloopt. Beschrijf in welk formaat je je gegevens terugkrijgt, binnen welke termijn, op welke drager of via welke omgeving, en hoe je controleert of alles compleet is. Voor gegevens die je niet terug wilt, geldt een vernietigingsplicht met bewijs per systeem, inclusief back-ups en logbestanden, met een uitzondering voor gegevens die je op grond van een bewaarplicht nog moet houden.
Regel daarnaast de afbouw: overdracht van kennis en documentatie en het intrekken van alle toegangen en certificaten van medewerkers van de leverancier. Maak afspraken over achterblijvende back-ups en gegevens in tussentijdse systemen of bij onderaannemers. Regel ondersteuning bij een overstap naar een andere partij.
Checklist: deze afspraken wil je terugzien voordat je tekent
Scope: per dienst beschreven wat de leverancier doet, welke systemen en omgevingen meetellen (productie, test, back-up) en waar de grens met jouw eigen verantwoordelijkheid ligt.
Gegevens: per systeem een overzicht van de categorieën persoonsgegevens, de betrokkenen, de omvang en de aanwezigheid van bijzondere categorieën gegevens.
Documenten op elkaar aangesloten: SLA, verwerkersovereenkomst en bijlagen met dezelfde definities en dezelfde termijnen voor incidenten en herstel.
Beveiliging: maatregelen benoemd per laag, met per maatregel een eigenaar, een leverancier van bewijs en een aanspreekpunt; inclusief fysieke en analoge beveiliging.
Incidenten en datalekken: definitie van incident en datalek (ook interne gevallen), meldlijn met namen en bereikbaarheid buiten kantooruren, interne meldtermijn die voorloopt op de wettelijke, wie meldt bij de AP en wie communiceert met betrokkenen.
Herstel en nazorg: hersteltijden per ernst, wie forensisch onderzoek doet, wie de kosten draagt en een vaste evaluatie die leidt tot een maatregel met datum en eigenaar.
Keten: voorafgaande toestemming of meldingsplicht bij wijzigingen, een actueel overzicht van onderaannemers met rol, gegevens en locatie, en doorwerking van alle verplichtingen naar de volgende schakel.
AI: waarvoor AI wel en niet wordt gebruikt, of jouw gegevens in AI-tools, modellen of training terechtkomen, voorafgaande melding van nieuwe AI-functies en afspraken over AI-geletterdheid van de mensen die ermee werken.
Controle: auditrecht met aankondigingstermijn, scope, frequentie en kostenverdeling; eerst bestaande certificaten en testverslagen, daarna pas eigen onderzoek; vaste rapportages en een vaste contactpersoon.
Toezichthouder: meldplicht aan jou zodra de leverancier een vragenlijst van de AP ontvangt of een bezoek krijgt, met afspraken over wie namens jou aansluit en welke informatie wordt gedeeld.
Actualisering: een jaarlijks evaluatiemoment plus een trigger om bij te stellen wanneer de AP haar prioriteiten of standpunten wijzigt, met een afgesproken termijn en proces.
Einde: teruglevering in een afgesproken formaat met controle op volledigheid, vernietiging met bewijs (inclusief back-ups en logbestanden), uitzonderingen voor bewaarplichten, intrekken van toegangen, overdracht van kennis en een expliciete kostenverdeling voor de exit.



