Foto bij het artikel Wat vergoedt de zorgverzekering en wat betaalt u zelf?
Foto van DarkoStojanovic op Pixabay

Tarieven

Wat vergoedt de zorgverzekering en wat betaalt u zelf?

Wie in Nederland woont of werkt, heeft recht op zorg uit het basispakket. De Zorgverzekeringswet (Zvw) bepaalt welke zorg verzekerd is. Een zorgverzekering is verplicht.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Vergelijking.

Het basispakket in het kort: dezelfde zorg, andere polis

Wie in Nederland woont of werkt, heeft recht op zorg uit het basispakket. De Zorgverzekeringswet (Zvw) bepaalt welke zorg verzekerd is. Een zorgverzekering is verplicht. Zonder basisverzekering terwijl u verzekeringsplichtig bent, riskeert u een boete en mag u zorgkosten die onder de basisverzekering vallen niet aftrekken bij de belastingaangifte.

Voor de basisverzekering moeten zorgverzekeraars iedereen accepteren, ongeacht leeftijd of gezondheid. Een aanvullende verzekering mogen ze weigeren.

De basisdekking is bij elke zorgverzekeraar gelijk; de inhoud is wettelijk vastgelegd. Verschil zit in hoe zorg wordt vergoed, afhankelijk van uw polis.

Eind elk jaar kunt u wisselen van zorgverzekeraar, zorgverzekering of zorgpolis. De nieuwe verzekering gaat in per 1 januari van het volgende jaar.

Belangrijkste feiten over de basisverzekering in 2026

Verplichte zorgverzekering
Ja, voor iedereen die in Nederland woont of werkt
Verplicht eigen risico (2026)
€385

Dit zit er in het basispakket

Het basispakket vergoedt onder meer huisartsenzorg, inclusief de huisartsenpost; bezoek aan een medisch specialist zoals kaakchirurg, internist of allergoloog; ziekenhuisverblijf, operaties en spoedeisende hulp; bloedonderzoek via huisarts en medisch specialist; basis-ggz en specialistische ggz; kraamzorg en verloskundige zorg; wijkverpleging; de meeste medicijnen; en hulpmiddelen zoals een prothese of een hulpmiddel voor doven en slechthorenden.

Voor fysiotherapie geldt een aparte regeling. Tot hun 18e krijgen kinderen maximaal 18 behandelingen (2 x 9) vergoed.

Vanaf 18 jaar worden (beperkte) fysiotherapie en oefentherapie pas vergoed vanaf de 21e behandeling bij aandoeningen op de chronische lijst; de eerste 20 behandelingen betaalt u meestal zelf. Bekkenfysiotherapie bij urine-incontinentie wordt vergoed tot en met de 9e behandeling, en oefentherapie bij artrose aan heup- en kniegewrichten tot en met de 12e behandeling.

Of u eigen risico betaalt, verschilt per zorgsoort. Eigen risico geldt voor bezoek aan een medisch specialist, ziekenhuisverblijf, operaties en spoedeisende hulp, bloedonderzoek bij de huisarts en medisch specialist, ggz, medicijnen en ziekenvervoer (ambulance en auto of openbaar vervoer).

Een wettelijke eigen bijdrage bovenop het eigen risico geldt onder meer voor ziekenvervoer met auto of openbaar vervoer. Voor medicijnen betaalt u geen eigen bijdrage, tenzij u zelf kiest voor een duurder medicijn dan vergoed wordt.

Patiënten die meerdere dagen achter elkaar behandeld worden, kunnen kiezen voor een logeervergoeding in plaats van de vergoeding voor vervoerskosten. Daarvoor geldt wel eigen risico, geen eigen bijdrage.

Wat valt buiten het basispakket?

Gewone brillen en contactlenzen worden niet vergoed via de basisverzekering. Medisch noodzakelijke contactlenzen en speciale brillen vaak wel.

Tandartskosten voor volwassenen zitten meestal niet in het basispakket. Vanaf 18 jaar vergoedt de basisverzekering alleen chirurgische tandheelkundige hulp en röntgenonderzoek; daarvoor geldt het eigen risico. Bij kinderen jonger dan 18 vallen controle, behandeling en fluoridebehandeling vanaf het doorbreken van de blijvende tanden en kiezen wél onder het basispakket, zonder eigen risico.

Ook fysiotherapie is voor volwassenen grotendeels eigen rekening: staat uw aandoening niet op de chronische lijst, dan betaalt u de eerste 20 behandelingen meestal zelf. Voor zorg buiten het basispakket kunt u een aanvullende verzekering afsluiten; een zorgverzekeraar mag u daarvoor weigeren.

Wat valt buiten het basispakket? (voor volwassenen)

  • Gewone brillen en contactlenzenNiet vergoed
  • Tandartsbehandelingen (volwassenen)Niet vergoed (behalve chirurgische hulp en röntgenonderzoek)
  • Beugels, kronen, bruggen en implantaten (jongeren)Niet vergoed

Eigen risico: dit betaalt u eerst zelf

In 2026 is het verplichte eigen risico € 385. Bent u 18 jaar of ouder en gebruikt u zorg uit het basispakket, dan betaalt u zelf de eerste € 385 aan kosten die onder het eigen risico vallen. Daarna betaalt uw zorgverzekeraar. Het eigen risico geldt per kalenderjaar, van 1 januari tot en met 31 december.

De overheid heeft het eigen risico om twee redenen ingevoerd: de premie blijft lager doordat u zelf het eerste deel van uw zorgkosten betaalt, en u wordt bewuster van zorgkosten.

Geen eigen risico geldt voor huisartsenzorg, inclusief de huisartsenpost. Hetzelfde geldt voor verloskundige zorg en kraamzorg, wijkverpleging, nacontroles en reiskosten bij orgaandonatie, en gecombineerde leefstijlinterventie.

Ook ketenzorg bij diabetes mellitus type 2, COPD en CVR valt buiten het eigen risico; hierbij horen onder meer huisarts, diëtist, podotherapeut, apotheker, oogarts en fysiotherapeut.

Uw zorgverzekeraar kan daarnaast zelf bepaalde zorgaanbieders, zorgprogramma's, medicijnen en hulpmiddelen uitsluiten van het eigen risico.

Eigen bijdragen: medicijnen en ziekenvervoer

Naast het eigen risico kan een wettelijke eigen bijdrage gelden. Voor geneesmiddelen is die maximaal € 250, tenzij u zelf een duurder medicijn kiest dan het vergoede medicijn; dan betaalt u het verschil. In 2026 blijft het maximum van € 250 voor geneesmiddelen gelijk.

Voor ziekenvervoer met auto of openbaar vervoer geldt zowel het eigen risico als een wettelijke eigen bijdrage. Ambulancevervoer valt wel onder het eigen risico, maar kent geen eigen bijdrage. Kiest u bij meerdaagse behandelingen voor de logeervergoeding in plaats van de vervoerskosten, dan geldt daarvoor eigen risico en geen eigen bijdrage.

Voor huisartsenzorg, ook bij een meekijkconsult of -advies, betaalt u geen eigen bijdrage.

Kinderen tot 18 jaar: geen eigen risico, vaak wel mondzorg

Minderjarigen hebben geen eigen risico.

Mondzorg voor minderjarigen wordt grotendeels vergoed vanuit het basispakket, zonder eigen risico: bezoek aan tandarts of mondhygiënist, controles en het vullen van gaatjes. Beugels, kronen, bruggen en implantaten voor jongeren worden niet vergoed.

Wordt uw kind 18, dan moet het zelf een zorgverzekering afsluiten. Vanaf dat moment betaalt uw kind premie voor de basisverzekering en geldt het eigen risico.

Vergelijking: vergoeding van zorg voor volwassenen vs. kinderen tot 18 jaar

Eigen risico
Volwassenen: €385; Kinderen: geen eigen risico
Mondzorg (behandelingen)
Kinderen: grotendeels vergoed zonder eigen risico; Volwassenen: meestal niet vergoed
Ziekenvervoer
Volwassenen: eigen risico + wettelijke eigen bijdrage; Kinderen: vergoed zonder eigen risico

Vrijwillig eigen risico: premiekorting of meer zelf betalen

U kunt het verplichte eigen risico vrijwillig verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Daarvoor geeft de zorgverzekeraar korting op de maandelijkse premie van de basisverzekering.

Daar staat tegenover dat u meer zelf betaalt zodra u zorg uit het basispakket gebruikt. Zonder vrijwillig verhoogd risico betaalt u nooit meer dan € 385 per jaar; met een vrijwillig hoger eigen risico vervalt die bovengrens.

Vrijwillig eigen risico: voordelen en nadelen

  • VoordelenPremiekorting op basisverzekering door verhoogd eigen risico
  • NadelenU betaalt meer zelf als u zorg nodig heeft, zonder bovengrens zoals bij het verplichte risico

Gecontracteerde zorg en polisvorm: let op uw vergoeding

Zorgverzekeraars maken met zorgverleners afspraken over kwaliteit en kosten. Gaat u naar een gecontracteerde zorgverlener, dan wordt de behandeling meestal volledig vergoed. Kiest u voor een niet-gecontracteerde zorgverlener, dan betaalt u vaak een deel van de kosten zelf.

Bij een naturapolis wordt uw zorg volledig vergoed als u naar een gecontracteerde zorgverlener gaat. Bij een combinatiepolis geldt dat alleen voor bepaalde zorgsoorten; voor de overige zorgsoorten hebt u vrije zorgkeuze.

Stappenplan bij gebruik van zorg uit het basispakket

  1. Kies een zorgverlenerGecontracteerde zorgverlener = volledige vergoeding; niet-gecontracteerde = mogelijk eigen kosten
  2. Verzekerde zorg ontvangenBij gecontracteerde zorgverlener: geen extra kosten; bij vrije keuze: mogelijk zelf betalen
  3. Vergoeding ontvangenNa bereiken van het eigen risico: zorgverzekeraar betaalt resterende kosten

Zorgtoeslag, betalingsregeling en aftrek van zorgkosten

Hebt u een relatief laag inkomen, dan kunt u zorgtoeslag aanvragen. De zorgtoeslag bevat ook een tegemoetkoming voor het eigen risico. Kunt u het eigen risico niet in één keer betalen, dan kunt u bij uw zorgverzekeraar een betalingsregeling afspreken en in termijnen betalen.

Sommige zorgkosten die u zelf betaalt, mag u aftrekken bij de belastingaangifte, bijvoorbeeld bepaalde medicijnen of behandelingen die niet door uw zorgverzekering worden vergoed. Kosten die onder het verplicht eigen risico vallen, mag u niet aftrekken.

Ook zorgkosten voor uw fiscale partner of voor kinderen jonger dan 27 jaar kunt u aftrekken, als zij die kosten niet zelf kunnen betalen. Een overzicht van aftrekbare zorgkosten staat op de website van de Belastingdienst.

Jaarlijkse wijzigingen: controleer uw vergoeding voor 2026

De overheid bepaalt de inhoud van het basispakket; die kan jaarlijks veranderen. Ook in 2026 zijn er wijzigingen. Voor volledige en actuele vergoedingen verwijst de overheid naar de website van Zorginstituut Nederland.

Meer uit Tarieven

Offertes

Welke afspraken legt u vast in een zorgovereenkomst?

Een behandelingsovereenkomst ontstaat juridisch zodra een arts en patiënt een behandelrelatie aangaan. Partijen mogen de inhoud vrijelijk bepalen (contractsvrijheid) en niet alles hoeft op schrift.

Tarieven

IT-beheer: kostenfactoren en contractvormen

Bij IT-beheer in eigen huis neem je zelf IT-medewerkers in dienst. Salaris, werkgeverslasten, gereedschap, licenties, opleiding en vervanging bij vakantie, ziekte of vertrek drukken op je begroting.