Foto bij het artikel Hoe vergelijkt u thuiszorgaanbieders op kwaliteit en voorwaarden?
Foto van sorinvision op Pixabay

Vergelijkingen

Hoe vergelijkt u thuiszorgaanbieders op kwaliteit en voorwaarden?

Bepaal eerst welk type zorg u nodig hebt: verpleging en verzorging thuis, huishoudelijke ondersteuning via de gemeente, langdurige zorg met een Wlz-indicatie of palliatieve zorg in de wijk.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Vergelijking.

Begin bij uw eigen zorgvraag en voorkeuren

Bepaal eerst welk type zorg u nodig hebt: verpleging en verzorging thuis, huishoudelijke ondersteuning via de gemeente, langdurige zorg met een Wlz-indicatie of palliatieve zorg in de wijk. Dat bepaalt welke aanbieders en financiering in beeld komen.

Noteer ook de praktische eisen: dagen en tijdstippen, uren per week, taken als persoonlijke verzorging, verpleegtechnische handelingen, begeleiding en huishouden. Geef aan of mantelzorgers of vrijwilligers meedoen.

Zorginstituut Nederland adviseert om eerst voor uzelf op een rij te zetten wat u belangrijk vindt, vóór u aanbieders vergelijkt. Gaat het u vooral om een aanbieder dichtbij, om zorg zonder wachtlijst of om hulp van een specifieke zorgverlener?

Die voorkeuren zijn persoonlijk; gebruik ze als eerste zeef en zoek daarna gericht verder met betrouwbare keuzehulpen.

Bepaal of u afhankelijk bent van een collectieve regeling of dat u (deels) zelf kunt betalen. Dat bepaalt uw keuzevrijheid: binnen een collectieve regeling gelden de voorwaarden van de regeling en de inkoopafspraken van verzekeraar, zorgkantoor of gemeente.

Betaalt u zelf, dan kunt u ook zorg inkopen die buiten die regeling valt.

Wat betekent goede thuiszorg volgens kwaliteitskaders?

Kwaliteit van thuiszorg is geen enkel cijfer. Patiëntenorganisaties, zorgverleners en zorgverzekeraars maken samen afspraken over wat goede zorg is; die staan in kwaliteitsstandaarden en meetinstrumenten.

Alle goedgekeurde standaarden en meetinstrumenten komen in het Register van Zorginstituut Nederland. Een kwaliteitsstandaard beschrijft hoe een professional moet handelen én wat een goede organisatie van het zorgproces is, met de cliënt centraal.

Sinds eind 2023 bestaat het Generiek kompas 'Samen werken aan kwaliteit van bestaan'. Kwaliteit van bestaan en de behoeften van cliënten staan centraal; het kompas geeft antwoord op de vraag hoe u samen met cliënten en naasten vaststelt welke zorg en ondersteuning zij verwachten.

Per 1 juli 2024 is het opgenomen in het Register van Zorginstituut Nederland. Het vervangt de kwaliteitskaders verpleeghuiszorg, wijkverpleging en het addendum voor Wlz-zorg thuis, en geldt voor alle cliënten en organisaties die voorheen onder die kaders vielen.

Voor de wijkverpleging is in 2018 het Kwaliteitskader Wijkverpleging opgesteld; bij V&VN vindt u daarover meer informatie en een checklist die de zorgverlener samen met u kan doornemen.

Woont u met een Wlz-indicatie langdurig thuis, dan hoort bij het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg een addendum langdurige zorg thuis met een Wlz-indicatie; dat document is de basis voor toezicht en verantwoording.

Voor palliatieve zorg in de wijk bestaat het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland. Vraag een aanbieder welk kader of welke standaard op uw situatie van toepassing is en hoe hij het Generiek kompas in de dagelijkse praktijk gebruikt.

Kwaliteit vergelijken met indicatoren en openbare data

Aanbieders brengen kwaliteit in kaart met meetinstrumenten, bijvoorbeeld vragenlijsten onder cliënten en hun naasten. Dat kan de instelling zelf doen, maar ook een onafhankelijk meetbureau.

De uitkomsten komen in indicatoren: getallen die iets zeggen over de kwaliteit van de zorg.

Alle uitslagen komen in een openbare database die voor iedereen toegankelijk is, bijvoorbeeld voor onderzoek of om een keuzehulp te maken. Het Zorginstituut is verantwoordelijk voor het beschikbaar maken van kwaliteitsgegevens van zorgverleners; die zijn te raadplegen via Openbare data.

Keuzehulpen die op basis van richtlijnen zijn gemaakt, staan op Keuzehulpen Samen Beslissen.

Let bij het lezen van indicatoren op welk meetinstrument is gebruikt, over welke periode de cijfers gaan, hoeveel cliënten hebben deelgenomen en of de gegevens door de aanbieder zelf of door een onafhankelijk meetbureau zijn verzameld.

Vergelijk bij voorkeur meerdere opeenvolgende jaren in plaats van één meting. Gebruik de cijfers als startpunt voor vragen aan de aanbieder, niet als eindoordeel.

Check transparantie en toezicht op de aanbieder

De Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) kent drie kernonderdelen: een meldplicht, een vergunningplicht en de eis van intern toezicht. De vergunningplicht en het interne toezicht gelden alleen voor zorgaanbieders, niet voor jeugdhulpaanbieders.

Nieuwe zorgaanbieders moeten zich melden bij het CIBG. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) zien erop toe dat aanbieders aan de eisen voldoen.

Bestuurders zijn eindverantwoordelijk voor kwaliteit, veiligheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg.

De IGJ houdt toezicht via inspectiebezoeken, meldingen en onderzoek naar thema's, en werkt met toezicht op maat: de inspectie richt zich op de grootste risico's voor kwaliteit en veiligheid.

Bij bezoeken gebruiken inspecteurs normen uit het Normenkader voor zorg thuis, in de wijk en het verpleeghuis, gebaseerd op wetten (zoals de Wkkgz, BIG, Wgbo, Wmcz, Wzd, WTZa en Wlz), veldnormen en richtlijnen.

Bij zeer grote aanbieders in de verpleeghuiszorg werkt de IGJ met vaste accounthouders: vaste inspecteurs die regelmatig contact hebben met de zorgaanbieder.

De NZa houdt toezicht op zorgaanbieders, zorgverzekeraars, zorgkantoren, het CAK, private equity in de zorg en dividenduitkeringen.

Vanaf boekjaar 2022 moet de jaarverantwoording van zorgaanbieders voldoen aan de eisen van de Regeling openbare jaarverantwoording Wmg. De NZa gebruikt die jaarverantwoording en aanvullende financiële vragen om de naleving te controleren en publiceert onder meer een Informatiekaart Dividenduitkeringen in de zorg 2024.

Als achtergrondcheck kunt u de naam van de aanbieder opzoeken in de openbare informatie van IGJ en NZa en vragen naar het meest recente kwaliteitsrapport. Een aanbieder die daar geen antwoord op heeft of niet in openbare registers voorkomt, is een signaal om door te vragen.

Vergelijk voorwaarden: financiering, indicatie en eigen bijdrage

Sociale zorg in Nederland wordt voornamelijk gefinancierd via de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Zorgverzekeringswet (Zvw). Iedereen die in Nederland woont of werkt, draagt via belastingen en premies aan dat collectieve systeem bij.

Particuliere zorg valt daarbuiten en wordt volledig of grotendeels betaald door uzelf of uw familie. Dat verschil werkt door in kosten, beschikbaarheid, wachttijden en mate van persoonlijke aandacht.

Langdurige, intensieve zorg wordt vergoed vanuit de Wlz. Daarvoor is een indicatie van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) nodig.

Het CIZ beoordeelt of iemand aan de criteria voor langdurige zorg voldoet en stelt het zorgprofiel vast.

Wie recht heeft op Wlz-zorg, betaalt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage; de overheid dekt het overgrote deel van de kosten.

Voor zorg via de Zorgverzekeringswet geldt dat zorgverzekeraars iedereen moeten accepteren voor een basisverzekering, ongeacht leeftijd, inkomen, leefstijl of gezondheid.

Vraag bij elke aanbieder welke wet of regeling uw zorg financiert. Vraag ook of er een indicatie nodig is en zo ja welke. Vraag hoe hoog de eigen bijdrage is en hoe die wordt vastgesteld. Vraag welke zorg buiten het arrangement valt en dus apart wordt gefactureerd.

Vraag ook of u de zorg in natura ontvangt of zelf kunt inkopen met een budget, en wat dat betekent voor uw keuzevrijheid en voor de voorwaarden waaronder de aanbieder werkt.

Aanbieders van particulier bekostigde zorg stellen dat zij vrijer zijn om de zorg af te stemmen op individuele behoeften en dagelijkse routines, omdat u zelf betaalt. Vraag concreet hoe dat er in de praktijk uitziet en tegen welke prijs.

Voor- en nadelen van sociale versus particuliere zorg

  • Sociale zorg (Wlz, Wmo, Zvw)Voordeel: Financiering via collectief systeem, lagere kosten voor cliënt. Nadeel: Beperkte keuzevrijheid, afhankelijk van indicaties en inkoopafspraken.
  • Particuliere zorgVoordeel: Meer flexibiliteit en persoonlijke aandacht, directe afspraken over inhoud en timing. Nadeel: Volledig of grotendeels zelf betaald, mogelijk hogere kosten.

Kijk naar wachttijd, beschikbaarheid en persoonlijke aandacht

De NZa vindt het belangrijk dat inwoners vooraf goede informatie krijgen over de inhoud en de wachttijd van een behandeling en over de kosten, en houdt daar toezicht op.

Vraag daarom niet alleen naar de gemiddelde wachttijd, maar naar de concrete startdatum die de aanbieder u kan bieden. Vraag ook welke tijdblokken op een dag beschikbaar zijn en wat er gebeurt als de zorg op korte termijn moet beginnen.

Vergelijk aanbieders op continuïteit: krijgt u een vast team of wisselende medewerkers? Hoe is de vervanging geregeld bij ziekte of vakantie? Bent u ook in de avond en het weekend bereikbaar, en wie is uw vaste aanspreekpunt bij wijzigingen of spoed?

Let ook op hoe de zorg wordt afgestemd op uw gewoonten en routines: vaste eetmomenten, dagindeling, taal en culturele of religieuze voorkeuren.

Vraag hoe de aanbieder samenwerkt met mantelzorgers, vrijwilligers en andere zorgverleners en welke technologie wordt ingezet.

Op de pagina 'Hoe zorg je voor een goede kwaliteit van zorg?' van Zorgakkoorden staat dat een grotere zorgvraag kan worden voorkomen door te kijken naar wat mensen zelf kunnen en daar met de juiste ondersteuning op in te spelen.

Dat kan bijvoorbeeld via samenwerking tussen zorgverleners, mantelzorgers en vrijwilligers en via inzet van technologie.

Betrek cliëntenraad en ervaringen van cliënten

Elke zorgaanbieder heeft een cliëntenraad. Die geeft gevraagd en ongevraagd advies over alle onderwerpen die voor cliënten van belang kunnen zijn en heeft daardoor een belangrijke stem bij het opstellen van het kwaliteitsplan of kwaliteitsrapport.

Vraag bij het vergelijken naar het advies van de cliëntenraad over het kwaliteitsplan en naar het laatste kwaliteitsrapport; de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) is een van de wetten waarop de IGJ toeziet.

Zorgkantoren zijn ervoor verantwoordelijk dat de langdurige zorg die zij inkopen van goede kwaliteit is. Zij gaan op locatie in gesprek met betrokkenen, maken afspraken met zorgaanbieders over kwaliteitsverbetering, beoordelen kwaliteitsplannen en analyseren landelijke beschikbare gegevens.

Cliëntenraden zijn voor zorgkantoren belangrijke gesprekspartners bij de inkoop, omdat het zorgkantoor van hen wil weten of de zorg aansluit bij de wensen van cliënten.

Voor de gehandicaptenzorg en de verpleeghuiszorg (inclusief langdurige zorg thuis) gebruiken zorgkantoren de kwaliteitskaders als uitgangspunt. De langdurige geestelijke gezondheidszorg valt sinds 2020 onder de Wlz; daarvoor werken zorgkantoren met voorlopige kwaliteitsuitgangspunten.

Vraag naast de cliëntenraad naar de klachtenprocedure en naar de manier waarop de aanbieder klachten en meldingen gebruikt om de zorg te verbeteren. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) is een van de wetten waarop de IGJ toeziet, en IGJ-onderzoeken komen voort uit inspectiebezoeken, meldingen en themaonderzoek.

Stel uw vergelijkingsvragen op een rij

Leg dezelfde vragen aan elke aanbieder voor, zodat u de antwoorden naast elkaar kunt leggen. 1) Welk kwaliteitskader of welke kwaliteitsstandaard geldt voor mijn situatie en hoe past u het Generiek kompas toe?

  1. Welke indicatoren meet u, met welk meetinstrument, over welke periode en met hoeveel deelnemende cliënten, en waar kan ik die cijfers terugvinden?
  2. Onder welke wet of regeling valt mijn zorg (Wlz, Wmo, Zvw of particulier), is een CIZ-indicatie nodig, hoe hoog is mijn eigen bijdrage en wat valt buiten het arrangement?
  3. Wanneer kan de zorg starten, op welke tijdstippen, met welke vaste medewerkers en hoe regelt u vervanging bij ziekte of vakantie?
  4. Hoe stemt u af op mijn gewoonten en routines en hoe werkt u samen met mantelzorgers, vrijwilligers, huisarts en apotheek?
  5. Wat is het advies van uw cliëntenraad over uw kwaliteitsplan en mag ik het laatste kwaliteitsrapport inzien?
  6. Hoe is uw klachtenprocedure geregeld en bij wie kan ik terecht?
  7. Waar vind ik uw openbare jaarverantwoording en wat staat er in de openbare informatie van IGJ en NZa over uw organisatie?

Noteer per aanbieder de antwoorden, de datum waarop u ze kreeg en wie ze gaf. Zo kunt u bij het maken van de uiteindelijke keuze precies terugvinden op welke punten aanbieders verschillen en op welke punten u nog informatie mist.

Checklist: Vragen om te stellen bij het vergelijken van thuiszorgaanbieders

  • Welk kwaliteitskader of standaard is van toepassing?
  • Welke indicatoren worden gemeten en hoe?
  • Welke wet of regeling financiert mijn zorg?
  • Hoe hoog is mijn eigen bijdrage?
  • Wanneer kan de zorg starten en welke tijdstippen zijn beschikbaar?
  • Wie is mijn vaste aanspreekpunt en hoe wordt vervanging geregeld?
  • Hoe werkt u samen met mantelzorgers en vrijwilligers?
  • Mag ik het laatste kwaliteitsrapport inzien?
  • Wat is de klachtenprocedure en bij wie kan ik terecht?
  • Waar vind ik de openbare jaarverantwoording en IGJ/NZa-informatie?

Meer uit Vergelijkingen

Offertes

Welke afspraken legt u vast in een zorgovereenkomst?

Een behandelingsovereenkomst ontstaat juridisch zodra een arts en patiënt een behandelrelatie aangaan. Partijen mogen de inhoud vrijelijk bepalen (contractsvrijheid) en niet alles hoeft op schrift.